Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει “άλλο έργο”. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων ουσιών του περιβάλλοντος. Είναι δηλαδή ένα “λάθος” του οργανισμού

Παρόμοιοι όροι:

• “Αναφυλαξία” (α-στερητικό + φύλαξις = έλλειψη προστασίας) Υποδηλώνει την σοβαρή αλλεργική αντίδραση που μπορεί να είναι και επικίνδυνη για τη ζωή και,
• “Ατοπία” (α-στερητικό + τόπος = παράλογο). Υποδηλώνει την προδιάθεση του ατόμου να εκδηλώσει αλλεργίες.

   Το ανοσολογικό σύστημα του ανθρώπου είναι από τους βασικότερους μηχανισμούς άμυνας που διαθέτουμε.

   Δίνει την ικανότητα στον οργανισμό να αναγνωρίζει το “ίδιο” από το “ξένο” και να αντιδρά έναντι του ξένου ώστε να προστατεύεται από αυτό. Ανοσία λοιπόν είναι η αντίδραση του οργανισμού στις ξένες προς αυτόν ουσίες, συμπεριλαμβανομένων και των μικροβίων, με την κινητοποίηση κατάλληλων ανοσολογικών μηχανισμών, ώστε να προστατευθεί από αυτές και να διατηρηθεί άθικτος. Τα κύτταρα και τα μόρια που εμπλέκονται σε αυτές τις αντιδράσεις αποτελούν το ανοσιακό σύστημα, ενώ η συνδυασμένη δράση τους που συνεπάγεται η επαφή με ξένες ουσίες, συνιστά την ανοσιακή απάντηση. 

   Όταν η εισερχόμενη ουσία είναι αβλαβής, όπως συμβαίνει με τους κόκκους γύρεις, με τροφές κ.λ.π., ο οργανισμός αντιλαμβάνεται ότι αυτές οι ουσίες, αν και ξένες προς αυτόν, είναι ακίνδυνες οπότε και τις αναγνωρίζει ως αθώες, αναπτύσσει ανοχή και δεν αντιδράει, υπό φυσιολογικές συνθήκες, εναντίον τους.   Ένα άτομο που πάσχει από αλλεργίες, ουσιαστικά εμφανίζει διαταραχή στην ανάπτυξη αυτού του είδους της ανοχής, με αποτέλεσμα να υπεραντιδρά έναντι κάποιων από αυτούς τους παράγοντες και να εμφανίζει τα αντίστοιχα συμπτώματα. Οι παράγοντες αυτοί ονομάζονται αλλεργιογόνα.

Συνήθη αλλεργιογόνα:

• Ακάρεα της οικιακής σκόνης
• Κόκκοι γύρης
• Μύκητες της ατμόσφαιρας
• Επιθήλια ζώων
• Φάρμακα
• Τροφές
• Δηλητήρια εντόμων 

   Η φύση των συμπτωμάτων εξαρτάται από το είδος των αλλεργιογόνων στα οποία είναι κάποιος ευαίσθητος.        π.χ. ευαισθησία σε εισπνεόμενα αλλεργιογόνα προκαλεί αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα. Σε κάποιες περιπτώσεις ιδιαίτερα με τροφές, φάρμακα και δηλητήρια υμενόπτερων, μπορεί να εκδηλωθούν συμπτώματα από περισσότερα του ενός όργανα (συστηματική αντίδραση) με δυνητικά θανατηφόρα κατάληξη. Είναι άγνωστο το πότε, το γιατί και σε ποιο αλλεργιογόνο μπορεί κάποιος να αναπτύξει αλλεργίαΗ πιθανότητα εμφάνισης αλλεργίας σε ένα παιδί:

• Είναι 25-30%, όταν ο ένας γονέας είναι αλλεργικός
• Είναι 60-75% όταν και οι δύο γονείς είναι αλλεργικοί

   Πολλές φορές όμως οι αλλεργίες μπορεί να ‘’ξεχάσουν’’ μια γενιά. Σε μονοωογενείς διδύμους, εμφανίζεται και στους δύο αλλεργία σε ποσοστό λιγότερο από 50%. Συνήθως οι αλλεργίες εκδηλώνονται  μεταξύ 2ης και 3ης δεκαετίας της ζωής. Πολλοί εξωτερικοί παράγοντες φαίνεται να ενοχοποιούνται για τη δραματική αύξηση των αλλεργικών νοσημάτων κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ιδιαίτερα ενοχοποιούνται οι αλλαγές που επήλθαν στον περιβάλλοντα χώρο και τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

Eκτός από τη γενετική επιβάρυνση, στην ανάπτυξη αλλεργίας καθοριστικό ρόλο παίζουν το περιβάλλον και ο τρόπος διαβίωσης. Πολλές πρόσφατες ενδείξεις, επίσης ενισχύουν την άποψη ότι και  η ατμοσφαιρική ρύπανση στις μεγαλουπόλεις συντελεί στην αύξηση των αλλεργιών.   Πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει, επίσης, ότι υπάρχει άμεση συσχέτιση μεταξύ της ενδοοικιακής ρύπανσης –κυρίως από καπνό τσιγάρου– και της εμφάνισης αλλεργικών συμπτωμάτων στα παιδιά.Έτσι λοιπόν για να εκδηλωθούν συμπτώματα αλλεργίας, συνήθως υπάρχει:

1. «Ατοπία» που σημαίνει την ύπαρξη προδιάθεσης για εκδήλωση αλλεργικών παθήσεων.
2. «Ευαισθητοποίηση», έκθεση για τουλάχιστον μια φορά, στο αλλεργιογόνο, που θα προκαλέσει στον οργανισμό παραγωγή δηλαδή των ειδικών IgE αντισωμάτων.
3. Η επόμενη έκθεση (που μπορεί να είναι μετά από πολλές επαφές με το αλλεργιογόνο) θα προκαλέσει «αλλεργία» Που μπορεί να είναι άσθμα, τροφική αλλεργία κ.α. ανάλογο με το αλλεργιογόνο. 

   Με απλά λόγια, ο αλλεργικός ασθενής εμφανίζει συμπτώματα όταν έρθει σε επαφή (αναπνεύσει, φάει ή αγγίξει) με ουσίες και/ή αντικείμενα του χώρου του, τα οποία όμως δεν αποτελούν κίνδυνο για τον οργανισμό, υπό φυσιολογικές συνθήκες.

   Υπάρχουν πολλοί τύποι αλλεργικών αντιδράσεων, όπως αλλεργίες του δέρματος, τροφικές αλλεργίες  καθώς και πολλές διαφορετικές αλλεργικές εκδηλώσεις που ποικίλλουν από γενικευμένο εξάνθημα, μέχρι ναυτία, έμετοι, ζάλη, λιποθυμία κ.λ.π.

   Η αλλεργική αντίδραση εμφανίζεται όταν ο οργανισμός αντιδρά εναντίον ενός εξωτερικού παράγοντα, που αναγνωρίζει ως ξένου. Οι παράγοντες αυτοί όπως γύρεις φυτών ή τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, ονομάζονται περιβαλλοντικά αντιγόνα ή αλλεργιογόνα και φυσιολογικά, είναι ακίνδυνα για τον άνθρωπο. Όταν όμως κάποιος άνθρωπος είναι αλλεργικός, το ανοσολογικό του σύστημα αναγνωρίζει τα αλλεργιογόνα ως επιβλαβή και επικίνδυνα για τον οργανισμό.

   Όταν για παράδειγμα, κάποιος είναι αλλεργικός στη γύρη και εκτείθεται σε αυτή ( συνήθως την Άνοιξη), δείτε τι ακριβώς συμβαίνει κατά τη διάρκεια της αντίδρασης του ανοσολογικού συστήματος εναντίον αυτού του παράγοντα.   Την πρώτη φορά που θα συναντήσει το αλλεργιογόνο ο οργανισμός, δεν θα εκδηλώσει συμπτώματα, αλλά τα IgE αντισώματα κινητοποιούνται και συνδέονται με την επιφάνεια ειδικών κυττάρων, των μαστοκυττάρων. Τα μαστοκύτταρα βρίσκονται στο δέρμα, τον γαστρεντερικό σωλήνα, στη μύτη και τους πνεύμονες, στην καρδιά κ.α.   Μετά τη δεύτερη ή τις επόμενες φορές που ο οργανισμός θα έρθει σε επαφή με το αλλεργιογόνο, αυτό θα συνδεθει με τα IgE αντισώματα και θα προκαλέσει ενεργοποίηση των μαστοκυττάρων, που εκδηλώνεται με απελευθέρωση χημικών ουσιών όπως ισταμίνη, προσταγλανδίνες, κυτταροκίνες κ.λ.π. με τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση των συμπτωμάτων της αλλεργικής αντίδρασης.

   Έχοντας ήδη εκτεθεί τουλάχιστον μια φορά στο αλλεργιογόνο στο παρελθόν, ώστε ο οργανισμός να ‘αποφασίσει’ ότι το αλλεργιογόνο είναι ‘επικίνδυνο’, τα λευκά αιμοσφαίρια παράγουν αντισώματα, τις ειδικές IgE ανοσοσφαιρίνες, τα οποία προετοιμάζουν το ανοσολογικό σύστημα για την επόμενη φορά που θα συναντήσει το ίδιο αλλεργιογόνο.