Όλοι έχουμε ακούσει πως κάποια σκευάσματα, φυτικής προέλευσης, έχουν βοηθήσει άτομα του περιβάλλοντος μας. Μάλιστα πολύ είναι και φανατικοί υποστηρικτές τέτοιων συμπληρωμάτων. Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, η χρήση τους αυξήθηκε κατά 83 % και ο τζίρος από τα $12.2 δισεκατομμύρια το 1996 έφθασε τα $22,3 το 2006. Ακόμη και οι πιο επιφυλακτικοί, σταδιακά θεώρησαν ότι εφόσον πρόκειται για φυτικά προϊόντα, τι κακό μπορεί να σου κάνουν.

Όπως όμως προκύπτει, σε κάποιες περιπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην υγεία και πάρα πολύ άνθρωποι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους, χωρίς να έχουν ενημερωθεί σωστά για τα οφέλη ή τους πιθανούς κινδύνους που προκύπτουν απ’ τη χρήση αυτών των σκευασμάτων. Έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο της Iowa και δημοσιεύτηκε λίγους μήνες πριν, αποκαλύπτει πόσο έχει εξαπλωθεί η χρήση τέτοιων σκευασμάτων.

Όλες οι έρευνες δείχνουν ότι το πιο συνηθισμένο λάθος που κάνουν οι χρήστες τέτοιων σκευασμάτων είναι πως πιστεύουν ακράδαντα, ότι τα σκευάσματα αυτά τους βοηθούν πραγματικά. Η μόνη σίγουρη υποστήριξη που προσφέρουν, αφορά το ψυχολογικό κομμάτι μέσω της αυθυποβολής. Μια ακόμη πρόσφατη έρευνα του «National Institute of Health”, έδειξε ότι το 19% των Αμερικανών χρησιμοποιούν φυτικά συμπληρώματα και πάνω από το 50% το κάνουν για να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένη παθολογική κατάσταση και όχι για να βελτιώσουν απλά την συνολική εικόνα της υγείας τους. Πολλές εταιρείες προωθούν τέτοια σκευάσματα προς αντιμετώπιση συγκεκριμένων καταστάσεων, αλλά περισσότερο από τα 2/3 αυτών των σκευασμάτων, δεν περνούν ποτέ από κλινικό έλεγχο και ως εκ τούτου δεν διαπιστώνεται ποτέ η θεραπευτική δράση. Έτσι λοιπόν τεράστια ποσά δαπανώνται για τη χρήση τέτοιων επικινδύνων-άχρηστων σκευασμάτων και άλλα τόσα για αμφιβόλου ποιότητας υπηρεσιών σε ανθρώπους που τα προωθούν (διάφοροι επαγγελματίες υγείας). Δεν έχει φυσικά σημασία εάν αυτός που τα προωθεί είναι γιατρός ή «τσαρλατάνος», γιατί και στις δύο περιπτώσεις η απάτη είναι δεδομένη.

Πέρα απ’ το γεγονός ότι αυτά τα προϊόντα, στην καλύτερη των περιπτώσεων απλώς καταπραΰνουν και ΔΕΝ θεραπεύουν την ασθένεια, τα φυτικά συμπληρώματα κρύβουν και άλλες πιθανές παγίδες. «Όταν ένα συμπλήρωμα δεν βοηθά, άλλα παράλληλα δεν βλάπτει, οι περισσότεροι επαγγελματίες υγείας δεν έχουν πρόβλημα με τη χρήση του», δήλωσε ο Aditya Bardia, ιατρός και επιστημονικός συνεργάτης της Mayo Clinic.

Πολλά τέτοιου είδους σκευάσματα μπορούν να οδηγήσουν σε προβλήματα, από μια απλή ναυτία και εμέτους, έως καταστάσεις που μπορεί να απειλήσουν ακόμη και την ίδια μας τη ζωή, όπως είναι νεφρική δυσλειτουργία, ηπατική δυσλειτουργία κ.α. Για παράδειγμα, το 2002 οργανισμός τροφίμων και φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), εξέδωσε ανακοίνωση που αφορούσε την χρήση σκευασμάτων που περιείχαν ρίζα kava (προέλευση Πολυνησία), ένα από τα 10 δημοφιλέστερα στις ΗΠΑ, τα οποία ενοχοποιήθηκαν για καταστροφή του ήπατος. Το 2004 ο FDA έβγαλε αντίστοιχη ανακοίνωση για φυτικό προϊόν που περιείχε «ephedra» (από Κινέζικο φυτό που πωλείται για απώλεια βάρους), το οποίο συνδέεται με τουλάχιστον 100 θανάτους. Έχουν καταγραφεί πολλά παρόμοια περιστατικά.

Μία ακόμη παράμετρος είναι η πιθανή αλληλεπίδραση πολλών τέτοιων σκευασμάτων, με τη δραστική ουσία φαρμάκων, που μπορεί ήδη να καταναλώνει κανείς. Σκευάσματα φυτικά τα οποία βοηθούν άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη (πχ saint-john’s-wort), οδηγούν σε μείωση της αποτελεσματικότητας ορισμένα φαρμάκων για HIV και καρδιαγγειακών νοσημάτων, φάρμακα των οποίων η δράση είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Για τους παραπάνω λόγους θα πρέπει να ρωτά κανείς ειδικούς που εμπιστεύεται πριν τα χρησιμοποιήσει. Το μήνυμα δεν είναι να εξαφανίσουμε από τη ζωή μας όλα τα φυτικά σκευάσματα, αλλά να προσέχουμε πάρα πολύ τι χρησιμοποιούμε, να μην τα υπέρ καταναλώνουμε απλώς επειδή είναι φυτικά και τέλος ότι φυτικό δεν σημαίνει πως είναι ακίνδυνο και θαυματουργό.