Η εκτίμησης της ανάπτυξης ενός βρέφους είναι εξαιρετικά σημαντική αλλά και πολύ εύκολο να υπολογισθεί με τη χρήση τυποποιημένων διαγραμμάτων αύξησης. Η ποικιλία αυτών των διαγραμμάτων μας δίνει την δυνατότητα να διαπιστώσουμε εύκολα εάν ένα βρέφος έχει φυσιολογικό ύψος και βάρος σε σχέση με την ηλικία του και το φύλο του. Τι πρέπει όμως να γνωρίζουμε ώστε να εξασφαλίσουμε φυσιολογική ανάπτυξη σε ένα βρέφος ;

   Η διατροφή ενός βρέφους καλό είναι να βασίζεται στο μητρικό γάλα. Η σύνθεση του μητρικού γάλακτος είναι η ιδανική για τις ανάγκες ενός φυσιολογικού βρέφους, μία σύνθεση η οποία βέβαια διαφοροποιείται συνεχώς ώστε να προσαρμόζεται στις ανάγκες του. Τις πρώτες 3 με 5 ημέρες παράγεται ένα γάλα (πύαρ) κιτρινωπό πλούσιο σε λεμφοκύτταρα και ανοσοσφαιρίνες και με υψηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες από το ώριμο μητρικό γάλα το οποίο παράγεται μετά από 10 με 14 ημέρες θηλασμού. Το ώριμο μητρικό γάλα είναι πιο υδαρές και με υψηλότερη συγκέντρωση σε λακτόζη και λιπίδια από το πύαρ.

    Πολλές φορές τη θέση του μητρικού γάλακτος παίρνει το συνθετικό γάλα είτε σαν συμπλήρωμα του μητρικού είτε σαν αποκλειστική τροφή. Το συνθετικό γάλα μοιάζει πολύ με το μητρικό με τη μόνη διαφορά ότι η δυνατότητα απορρόφησης των θρεπτικών συστατικών είναι σημαντικά μεγαλύτερη στο μητρικό γάλα. Για αυτόν ακριβώς το λόγο το συνθετικό γάλα περιέχει συνήθως μεγαλύτερη ποσότητα πρωτεϊνών και μεταλλικών στοιχείων. Σε αρκετές περιπτώσεις, βρέφη που τρέφονται με συνθετικό γάλα παρουσιάζουν γρηγορότερη αύξηση, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί απαραίτητα πλεονέκτημα. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο εμπλουτισμός του συνθετικού γάλατος με σίδηρο θεωρείται απαραίτητος.

   Κατά τις πρώτες εβδομάδες τα βρέφη που θηλάζουν τρέφονται κάθε 3 ώρες, ενώ τα βρέφη που σιτίζονται με συνθετικό γάλα, κάθε 4 ώρες. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι γονείς ανησυχούν εάν ταΐζουν αρκετά το μωρό τους, θα λέγαμε ότι πολύ συχνότερα συναντάμε υπερβολική λήψη τροφής απ΄ ότι ανεπαρκή.

   Προβλήματα στην διατροφή ενός βρέφους, καθώς και στην φυσιολογική του ανάπτυξη μπορούν εύκολα να εμφανιστούν. Η οξεία γαστρεντερίτιδα και συμπτώματα αλλεργίας ή υπερευαισθησίας συχνά ταλαιπωρούν έναν οργανισμό που προσπαθεί να ολοκληρωθεί. Στην πρώτη περίπτωση τροφές φτωχές σε λιπαρά και λακτόζη βελτιώνουν την κατάσταση, ενώ το γάλα σόγιας ή άλλο υποκατάστατο συχνά βοηθά στη δεύτερη περίπτωση. Η εξατομίκευση είναι πάντα απαραίτητη. Η οργανική και η ιδιοπαθής αναστολή της ανάπτυξης μπορεί επίσης να απασχολήσει πολλούς γονείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για λόγους οργανικούς ή όχι, τα βρέφη αδυνατούν να διατηρήσουν φυσιολογική αύξηση του βάρους τους.

   Για να επιτευχθεί ο στόχος της ομαλής ανάπτυξης και της φυσιολογίας ενός βρέφους, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η σωστή εκπαίδευση των γονέων σε θέματα διατροφής. Με σωστή και επαρκή διατροφή μπορούμε να πετύχουμε την ιδανική αύξηση και ανάπτυξη του βρέφους, πρόληψη της παχυσαρκίας και αποφυγή διαφόρων προβλημάτων υγείας.

------------------------------

   Έχοντας υπ’ όψιν το πρώτο μέρος της αναφοράς μας στην βρεφική ηλικία, θα πρέπει πλέον να αναφερθούμε σε χρήσιμες συμβουλές προς τις μητέρες που θηλάζουν. Μεγάλη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην προστασία της θηλής της μητέρας. Μία θηλή ταλαιπωρημένη και πιθανώς με πληγές από ερεθισμούς θα δυσχεραίνει κατά πολύ τη σίτιση του βρέφους. Καλό θα είναι λοιπόν το στόμα του μωρού να καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της καφέ περιοχής γύρω από θηλή. Αν η θηλές ερεθιστούν ή ανοίξουν, η έκθεση τους στον αέρα θα βοηθήσει στην επούλωση τους. Ο θηλασμός θα πρέπει πάντα να γίνεται και από τα δύο στήθη και καλό είναι κάθε επόμενο τάισμα να ξεκινά από το στήθος με το οποίο τελείωσε την προηγούμενη φορά. Έτσι θα μπορεί να «αδειάζει» φυσιολογικά το στήθος της μητέρας και να βελτιώνεται η παραγωγή γάλακτος.

   Τα μικρά διαστήματα θηλασμού, θεωρούνται απαραίτητα κατά τις πρώτες ημέρες για αποφυγή τραυματισμών (5 λεπτά ανά στήθος αρχικά). Ο χρόνος θηλασμού θα πρέπει σταδιακά να αυξάνεται μέχρι τα 20 λεπτά περίπου ανά στήθος ώστε να είναι πλήρης η διατροφή του μωρού. Προσοχή επίσης κατά της πρώτες εβδομάδες στην χρήση του μπιμπερό. Η παραγωγή γάλακτος χρειάζεται 4 με 6 εβδομάδες για να σταθεροποιηθεί. Στο διάστημα αυτό καλό θα ήταν να μην χρησιμοποιηθεί μπιμπερό διότι η αίσθηση της τεχνητής θηλής είναι σημαντικά διαφορετική, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση στο μωρό, με πιθανό επακόλουθο την άρνηση της θηλής της μητέρας. Αφού όμως ρυθμιστή η παραγωγή γάλακτος και η σίτιση του μωρού, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το μπιμπερό, αντικαθιστώντας ορισμένα γεύματα, όταν για παράδειγμα η μητέρα θα βρίσκεται σε εξωτερικές εργασίες. Η εναλλαγή θέσεων του μωρού κατά τον θηλασμό είναι απαραίτητη. Με τον τρόπο αυτό μπορούν να «αδειάσουν» τα διάφορα σημεία του στήθους και έτσι μειώνεται ο κίνδυνος για απόφραξη των γαλακτοφόρων οδών, κατάσταση που οδηγεί σε απλές ενοχλήσεις μέχρι και λοιμώξεις των μαστών (μαστίτιδα κλπ). Σε περίπτωση που παρατηρηθούν τέτοια προβλήματα, κατά το θηλασμό θα πρέπει να επιμένουμε περισσότερο στην πάσχουσα πλευρά, ιδιαίτερα στην αρχή του θηλασμού όπου το μωρό είναι πεινασμένο. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί η απόφραξη.

   Εφόσον όμως αργά ή γρήγορα το μπιμπερό θα μπει στη διατροφή του μωρού, θα πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας τα παρακάτω:

• Να έχετε τον πλήρη έλεγχο του ταΐσματος, κρατώντας το μωρό κοντά σας.
• Ποτέ μην επιμένετε όταν το μωρό δείχνει να έχει χορτάσει. Θα πρέπει να λαμβάνεται πάντα υπ’ όψιν σας την όρεξη του μωρού.
• Αρκετές φορές, κατά την διάρκεια του ταΐσματος, θα πρέπει να βάζετε το μωρό να ρεύεται.
• Η τοποθέτηση του μωρού στην δεξιά ή κατακόρυφη θέση διευκολύνει της γαστρικές κενώσεις

   Μετά τον 4ο με 6ο μήνα, έρχεται η στιγμή όπου σταδιακά θα πρέπει να εισάγουμε στερεές τροφές στην διατροφή του μωρού. Κατά την διαδικασία αυτή θα πρέπει να προσέξουμε τα εξής σημεία :

• Τροφές πλούσιες σε σίδηρο, ψευδάργυρο, πρωτεΐνες κτλ, όπως δημητριακά εμπλουτισμένα με σίδηρο, πολτός κρέατος, λαχανικών και φρούτων, αποτελούν ένα πολύ καλό ξεκίνημα.
• Μην εισάγεται κάθε ημέρα και νέα τροφή. Ο κίνδυνος αντίδρασης υπερευαισθησίας είναι αυξημένος. Μία καινούργια τροφή κάθε 4 με 5 ημέρες, μας δίνει την δυνατότητα να ανιχνεύσουμε εύκολα την προέλευση μιας πιθανής αντίδρασης.
• Ορισμένες τροφές όπως το ασπράδι αυγού και τα οστρακοειδή, που συνήθως προκαλούν αλλεργίες, καλό θα είναι να καθυστερήσουν το δυνατόν περισσότερο.
• Αυξάνεται την ποσότητα της στερεάς τροφής σταδιακά, πάντα σε σχέση με την ανταπόκριση του μωρού.
• Στην αρχή κάθε ταΐσματος το μωρό είναι περισσότερο πεινασμένο και θα είναι ευκολότερο να δεχθεί τη στερεά τροφή.
• Η αραίωση της τροφής με γάλα μπορεί να βοηθήσει στην αποδοχή της νέας τροφής.
• Ποτέ μην ταΐζετε το μωρό από την συσκευασία της τροφής. Όταν περισσεύει φαγητό θα υποστεί αλλοίωση από σάλια και μικροοργανισμούς του στόματος του μωρού.
• Αποφύγετε τροφές φτωχές σε θρεπτικά συστατικά όπως γλυκά και άλλα επιδόρπια.

   Όλα τα παραπάνω αποτελούν ορισμένες από τις οδηγίες-συμβουλές που θα πρέπει να έχει υπ’ όψιν της μία νέα μητέρα. Η σωστή διατροφή αποτελεί τη βάση για την σωστή ανάπτυξη. Ο κίνδυνος της παχυσαρκίας παρ’ όλα αυτά είναι ορατός, όπως προκύπτει από τις περισσότερες έρευνες. Τα ελληνόπουλα φαίνεται να διακρίνονται στην παχυσαρκία και αυτό αποτελεί σημαντικό λόγο για να προσέξει κανείς τη διατροφή του, ξεκινώντας ακόμη και από την βρεφική ηλικία.